Instalacja Linuksa
Z ThinkPad-Wiki
Istnieją różne sposoby instalacji Linuksa: z płyty CD, z pamięci USB lub bezpośrednio, bez takich obejść, przez sieć. Tutaj omówione są te możliwości instalacji, a także podlinkowane wskazówki dotyczące użytkowania specjalnego sprzętu ThinkPad. Ponadto tutaj znajdziesz opisy i pomoce przy wyborze dystrybucji Linuksa do zainstalowania.
Instalacja przez Wubi
Od wersji Ubuntu Hardy Heron dostępna jest szczególnie wygodna instalacja bez płyty CD za pomocą Wubi, bezpośrednio z Windows przez sieć, bez partycjonowania. Po kilku wpisanych danych Ubuntu jest zainstalowane z wybranym środowiskiem graficznym (Ubuntu/Gnome, Kubuntu/KDE lub Xubuntu/XFCE).
Instalacja przez Wubi dzięki specjalnemu sterownikowi pozwala Linuksowi przechowywać swoje pliki na partycji Windows i z niej też się uruchamiać (pojawia się wybór rozruchu: Windows lub Ubuntu). Taką instalację można wprawdzie używać jako system produkcyjny, ale z powodu sterownika systemu plików jest ona nieco wolniejsza. Przy tej instalacji trzeba też zrezygnować z trybu hibernacji. Głównym zastosowaniem jest więc ułatwienie zatwardziałym użytkownikom Windows wejścia w świat Linuksa. Instalacja Wubi-Ubuntu zachowuje się jak program w Windows, jest więc wyświetlana na liście zainstalowanych programów i można ją jak zwykle całkowicie usunąć. Dzięki temu można po prostu wypróbować Linuksa. Zaletą w porównaniu z Live-CD jest to, że nie trzeba najpierw wypalać płyty. Można też zyskać wyobrażenie, jak szybkie i oszczędne energetycznie będzie Ubuntu na używanym sprzęcie, co przy Live-CD trudno ocenić. Jednak przez translację sterownika dostęp do dysku twardego jest wolniejszy, zobacz też ten benchmark. Warunkiem użycia Wubi jest szybkie łącze internetowe, ponieważ cały system operacyjny jest pobierany przez sieć. Jeśli Ubuntu się spodoba, istniejący system można przenieść na prawdziwą partycję za pomocą LVPM. Wcześniej trzeba oczywiście utworzyć partycję ext3 i partycję swap.
Zobacz też Wubi na wikipedia.org.
Instalacja przez Unetbootin
Unetbootin podobnie jak Wubi umożliwia instalację przez sieć bez płyty CD. Jednak Linux jest tu, podobnie jak przy instalacji z LiveCD, instalowany na osobnej partycji, tzn. wymagane jest wcześniejsze partycjonowanie. Wynik jest identyczny jak przy instalacji z CD, Unetbootin oszczędza jedynie wypalania płyty lub obejścia przez rozruchową pamięć USB. Można go stosować do wszystkich popularnych dystrybucji.
Unetbootin instaluje się w systemie Windows i umieszcza instalator Linuksa we wpisie startowym. Po ponownym uruchomieniu komputera rozpoczyna się instalacja. Gdy następnie uruchomisz ponownie Windows, otrzymasz opcję odinstalowania pozostałości narzędzia Unetbootin w Windows (instalacja Linuksa oczywiście pozostaje).
W przeciwieństwie do instalacji z LiveCD, w której już do samej instalacji ładowany jest wygodny interfejs okienkowy, instalator Unetbootin działa spartańsko w trybie ASCII. Mimo to instalację można przeprowadzić łatwo i sprawnie. W niektórych przypadkach – na przykład przy uporczywych problemach z partycjonowaniem – funkcjonalność może jednak okazać się niewystarczająca.
Zobacz też tę szczegółową instrukcję na howtoforge.com.
Instalacja z LiveCD
Kto chce najpierw przetestować dystrybucję, bez od razu instalowania jej na dysku twardym, może pobrać dla popularnych dystrybucji obraz ISO płyty „LiveCD”, na przykład dla Ubuntu Hardy, nagrać go i uruchomić system z tej płyty. Do nagrania można użyć na przykład darmowego programu Burn4Free według tej instrukcji. W ten sposób można bez ryzyka sprawdzić, czy używany sprzęt jest obsługiwany i czy system nam odpowiada. Jeśli potem zechcemy, możemy zainstalować dystrybucję z LiveCD na dysku twardym. W Ubuntu służy do tego ikona „Zainstaluj” na pulpicie. Wystarczy ją kliknąć i postępować zgodnie z prostymi instrukcjami. Obejmują one ustawienie języka, nazwy komputera, strefy czasowej i układu klawiatury. Dalej można podzielić dysk twardy na partycje według własnych potrzeb. Po skopiowaniu dystrybucji na nową partycję i ponownym uruchomieniu wita nas świeżo zainstalowany system, z którym można od razu zacząć pracę. Wybrane oprogramowanie jest instalowane razem z systemem z LiveCD.
Wskazówka: Aby uruchamianie z płyty CD działało, w BIOS-ie musi być odpowiednio ustawiona kolejność startowa. Uruchamianie z włożonej płyty CD jest zwykle konfiguracją domyślną, jednak np. przy uruchamianiu z zewnętrznego napędu CD USB lub z pendrive'a USB często trzeba ją najpierw dostosować.
Instalacja z rozruchowego pendrive'a USB
LiveCD można zamiast na płytę CD zapisać także na rozruchowy pendrive USB, uruchomić z niego komputer i zainstalować system operacyjny. Zobacz instrukcję Live-USB na Ubuntuusers.de.
Partycjonowanie dysku twardego
Aby zainstalować Linuksa na osobnej partycji, trzeba zmniejszyć istniejącą partycję i w zwolnionym miejscu utworzyć nową. Vista ma w tym celu wbudowane narzędzie do partycjonowania. Niestety nie działa ono do końca niezawodnie, ponieważ w niektórych przypadkach kopie w tle i punkty przywracania nie mogą zostać przesunięte tak, aby uzyskać żądany podział. Także program do partycjonowania zintegrowany z instalatorem Unetbootin nie zawsze rozwiązuje ten problem. W takich przypadkach pomaga Gparted (Gnome Partition Editor). Przypomina on znany z Windows program Norton Partition Magic firmy Symantec. Gparted trzeba nagrać na płytę CD i z niej uruchomić komputer. Dla modeli X bez napędu rozruchowego istnieje też możliwość użycia Gparted z rozruchowego pendrive'a USB. W Linuksowym LiveCD Gparted jest zwykle dołączony. W Ubuntu można go uruchomić przez: Aplikacje -> Narzędzia systemowe -> GParted.
Z nieznanych powodów Vista nie lubi jednak zmniejszania swojej partycji (w XP działa). Kto zmniejsza partycję Vista, musi więc w razie potrzeby najpierw uruchomić komputer z płyty instalacyjnej DVD Visty i przeprowadzić naprawę (aplikacje i dane zostają zachowane), zob. ta instrukcja. Kolejny problem dotyczył ntfsresize (używanego przez GParted), został on jednak naprawiony w wersji GParted na płycie Hardy LiveCD (wersja 0.3.5).
Jeśli Windows nadpisze sektor rozruchowy, można go odtworzyć według poniższej instrukcji.
Używanie programów Windows w Linuksie
Programy Windows można uruchamiać w Linuksie za pomocą WINE lub wirtualizacji. WINE udostępnia w Linuksie interfejsy systemu operacyjnego Windows, tak aby aplikacje Windows mogły z nich korzystać. Działa to dla wielu programów, także dla MS Word, zobacz tę instrukcję. Niektórych gier ani innych aplikacji ściśle związanych ze sprzętem nie da się jednak w ten sposób sensownie używać.
Wirtualizacja, inaczej niż WINE, symuluje osobny komputer. Na takiej „wirtualnej” maszynie można zainstalować system gościa – Windows – i uruchamiać w nim jak dotąd natywnie aplikacje Windows. Zalecanym rozwiązaniem jest tu program open source Virtual Box lub darmowe oprogramowanie VMware_Server. Oczywiście można też odwrotnie zainstalować Windows jako system hosta, a Linuksa na maszynie wirtualnej jako system gościa. Instalacja Linuksa jako systemu hosta, w którym Windows działa na maszynie wirtualnej jako system gościa, daje kilka zalet pod względem stabilności, bezpieczeństwa, zarządzania procesami, zarządzania aktualizacjami (bez uciążliwego restartu), monitorowania, a także mechanizmów oszczędzania energii (interesujące dla laptopów). Maszyny wirtualne nie mają jednak dotąd obsługi sprzętowej akceleracji grafiki. Kto więc chce używać w Windows programów o wysokich wymaganiach graficznych (np. gier), dla tego Windows jako system hosta jest nieunikniony.
W starszych ThinkPadach (na przykład X30) wirtualizacja przekracza możliwości sprzętu. Niemal bez strat aplikacje działają natomiast w maszynach wirtualnych na modelach ze zintegrowaną technologią wirtualizacji, czyli od Core 2 Duo wzwyż. Powinno się jednak dysponować solidną ilością pamięci RAM, zalecane jest >2 GB.
Otwarty problem: Rysik tabletów PC (tu: x-Tablets) nie jest jak dotąd poprawnie przekazywany ani w WINE, ani w symulatorach maszyn wirtualnych, więc w aplikacjach Windows uruchamianych w Linuksie niestety nie można korzystać z funkcji rysika. Dotyczy to przede wszystkim rozpoznawania pisma odręcznego.
Instalacja Virtual Box i używanie oprogramowania MS Office
- Pobranie oprogramowania Virtual Box i instalacja jako pakiet .deb zajmują zaledwie kilka minut
- Instalacja systemu operacyjnego, np. Visty, w Virtual Box. Udaje się bez trudności.
- Dopasowanie żądanego rozmiaru okna pulpitu wirtualnego w zwykłych ustawieniach ekranu
- Napęd CD/DVD trzeba udostępnić systemowi gościa kliknięciem, wtedy można np. zainstalować Office 2003
- sterowniki połączenia sieciowego są symulowane przez obraz płyty ISO („Guest Additions”) z Virtual Box, można go zainstalować tak, jak opisano w dokumentacji pomocy
- Restart. Potem połączenie sieciowe działa – a Vista przez chwilę zajmuje się aktualizacjami
- Dostęp do wspólnych plików: inaczej niż w dokumentacji, zwykły użytkownik ich nie widzi. Dlatego uruchom CMD z uprawnieniami administratora (prawy przycisk myszy) i wpisz „net use x: \\vboxsvr\sharename”, a następnie dane z Linuksa będą dostępne w Viście, zob. wątek.
- Duża wada VirtualBox: nie można podłączyć istniejącej instalacji. Kto używa VirtualBox, wybiera więc jeden system operacyjny – system gościa można używać tylko w nim i nie da się go uruchomić natywnie, zob. wątek.
Instalacja istniejącego systemu Windows w VMware Server
- Wątek na Ubuntuforums
Pomoc w podjęciu decyzji
- Kto już wie, która dystrybucja Linuksa jest dla niego właściwa, najlepiej od razu zdecyduje się na regularną instalację, najprościej przez Unetbootin.
- Kto wprawdzie wie, że chce używać Linuksa, ale nie wie jeszcze, której dystrybucji, może założyć dowolną liczbę partycji i zainstalować na nich dystrybucje. Późniejsze usuwanie i łączenie partycji udaje się bez problemu za pomocą LiveCD Gparted.
- kto na co dzień używa Windows i chce tylko zajrzeć do Linuksa, powinien skorzystać z instalacji Wubi.
- LiveCD jest przydatna dla wszystkich, którzy nie mają szerokopasmowego internetu i dają sobie wypalać dane na CD przez znajomych.
- kto instaluje Linuksa na kilku komputerach, również dobrze zrobi, wybierając instalację z CD. Alternatywą jest instalacja z rozruchowego pendrive’a USB.
- kto ma model x bez napędu CD, temu odpowiada instalacja sieciowa przez Unetbootin lub instalacja z pendrive’a USB
- kogo Windows tak zapchał dysk, że zmniejszenie partycji wbudowanymi narzędziami (partycjonowanie w Viście lub narzędzie do partycjonowania Unetbootin) nie działa, nie obejdzie się bez partycjonowania z LiveCD (lub pendrive’a USB).
Dostosowanie instalacji
W nowszych modelach ThinkPad, takich jak T60, T61 oraz x60, x61, a także w wariantach tablet, obsługiwane są wszystkie funkcje sprzętowe. W (K/X)Ubuntu Hardy Heron działają od razu m.in.: uśpienie, hibernacja, dźwięk, WLAN, karty graficzne oraz specjalne klawisze ThinkPad wraz z ładnym informowaniem na ekranie. Niektóre funkcje specjalne nie działają jednak od razu, lecz trzeba je osobno zainstalować lub skonfigurować:
- Ustawienie przewijania środkowym przyciskiem dla TrackPointa (a także poprawa czułości i szybkości), zob. np. tutaj
- Włączenie sprzętowej akceleracji karty graficznej: System -> Administracja -> „Menedżer sterowników sprzętu” ustawić na „Używaj”
- Eyecandy anpassen:
- Zainstalować czcionki Microsoft (także po to, by dokumenty wyglądały podobnie)
- Dostosować panel i usunąć zbędny panel (Gnome domyślnie ma 2 panele, co marnuje miejsce na ekranie)
- Compiz Fusion + dekoracja okien Emerald:
- Emerald in Compiz aktivieren
- sudo apt-get install compizconfig-settings-manager fusion-icon emerald
- Wybrać ramkę okien dla Emerald, np. Metrosuave
- Konfiguracja Compiz Fusion
- Instalacja motywu GTK wraz z zestawem ikon i dodatkowymi czcionkami (Sergio UI z Visty), zobacz Dock-Installation
- lub Vista Aero automated – instaluje wygląd Vista Aero skryptem wraz ze wszystkimi dodatkami, takimi jak ramki okien, ikony, czcionka i czarny pasek. Zawiera prostą instrukcję instalacji (nadać skryptowi prawa wykonywania i uruchomić go. W razie komunikatu o błędzie przyczyną może być CR/LF, wtedy: perl -i -pe's/\r$//;' <file name here>, zobacz wątek)
- Zainstalować Screenlets (podobne do paska bocznego Visty): sudo apt-get install screenlets
Dostrajanie (dla zaawansowanych)
- Ochrona dysku twardego i czujnik ruchu
- Czytnik linii papilarnych
- Tryby oszczędzania energii dysku twardego dzięki Laptop-Mode-Tools
- Undervolting procesora za pomocą łatki PHC, tutaj instrukcja dla jądra 2.6.25 i tutaj instrukcja dla jądra 2.6.26
- Ochrona ładowania akumulatora (ustawianie progów ładowania w celu wydłużenia żywotności akumulatora)
- Digitizer pióra, czyli ekran dotykowy w tabletach X, zobacz TabletBuntu
- Dock-Installation (np. AWN lub Cairo) i dopracowanie wyglądu i działania interfejsu (Look-n-Feel)
- Aktualizacja jądra, np. za pomocą pakietów .deb dla najnowszego jądra Zen („Bleeding Edge”), zobacz tę instrukcję w Ubuntu-Wiki. Albo skompilować samodzielnie, zobacz Kompilacja jądra.
- Konfiguracja nowszych lub dodatkowych repozytoriów, na przykład „deb http://ppa.launchpad.net/fta/ubuntu hardy main” dla Firefoksa
W ustawieniach domyślnych niektóre podzespoły sprzętowe nie są skonfigurowane oszczędnie pod względem zużycia energii. Trzeba tu pomóc ręcznie, zobacz Oszczędzanie energii w Linuksie.
W przypadku połączeń WLAN wielu użytkowników woli zamiast domyślnego Network Managera narzędzie Wicd, między innymi dlatego, że łączy się ono szybciej po restarcie i nie wymaga Gnome Keyring Managera. Zobacz też ten artykuł w magazynie Linux User o zaletach Wicd. Oto strona o Wicd na ubuntuusers.de.
Problematyczny sprzęt
W starszych ThinkPadach lub przy samodzielnych rozbudowach sprzętu znalezienie odpowiedniego sterownika może być częściowo trudne. W szczególności funkcje oszczędzania energii są w starszym sprzęcie zwykle gorzej obsługiwane.
Karty WLAN również działają, ale nie wszystkie. Broadcom sprawia drobne problemy, karty Intel i niektóre karty Ralink działają w (K/X)Ubuntu Hardy od razu po instalacji, bez ręcznej instalacji sterowników. Dla kart Atheros instaluje się sterownik MadWifi według tej instrukcji.
Zwłaszcza w starszych ThinkPadach (760xx, 600, e, x) karta dźwiękowa nie działa od razu. Albo trzeba najpierw zainstalować sterownik dźwięku z poziomu DOS, a następnie uruchomić Linuksa przez loadlin, albo zainstalować Linuksa z parametrami acpi=off apm=on pnpbios=off, a potem ręcznie wpisać parametry błędnie rozpoznanej karty dźwiękowej. W BIOS-ie należy trwale wyłączyć Fastboot.
Dalsza pomoc przy instalacji Linuksa
Jeśli nadal pojawiają się problemy, obszerną pomoc i liczne instrukcje można znaleźć na forum Ubuntu, thinkwiki.org lub tuxmobil.de.
Relacje z użytkowania Linuksa na ThinkPadach
- http://wiki.informatik.hu-berlin.de/nomads/index.php/X61t_Erfahrungen
- Fedora_9
