770X

Z ThinkPad-Wiki

Uwaga: Ta strona jest jeszcze w budowie ! Do zrobienia: -dokończyć artykuł -wstawić zdjęcia -wstawić numery FRU# -wstawić linki -sprawdzić pod kątem błędów ortograficznych i literówek

Spis treści 1 Dane techniczne 2 Aufrüstmöglichkeiten Hardware 2.1 CPU 2.2 Dysk twardy 2.3 Pamięć RAM 2.4 Karta graficzna 2.5 Napęd optyczny 2.6 DVD and Enhanced Video Adapter (znany także jako karta DEVA) 3 Software 3.1 BIOS 3.2 System operacyjny 3.3 Sterowanie wentylatorem 3.4 Przydatne akcesoria 4 Mods 4.1 Montaż Pentium III 4.2 Podkręcanie procesora o 8% 4.3 Wykorzystanie drugiego portu USB 1.1 z mostka południowego 4.4 Rozbudowa pamięci graficznej modeli z 14,1" TFT do 8 MB 4.5 Wykorzystanie FSB 133 MHz

Dane techniczne

Poniżej podano dane techniczne w stanie fabrycznym. Maksymalne możliwe parametry techniczne znajdziesz w rozdziałach „Hardware” i „Mods”.

Procesor:

• Intel Mobile Pentium II "Tonga" 300 MHz
  • 512kb pamięci podręcznej L2 pracującej z połową taktowania procesora
  • magistrala Frontside-Bus 66 MHz
  • Napięcie rdzenia: 1,6 V
  • Thermal Design Power: 11,6 W

Układ graficzny:

• Trident Cyber 9397 DVD 83 MHz
  • AGP 1X (układ graficzny obsługuje także AGP 2X, ale BIOS ThinkPada tego nie wspiera)
  • 4MB SGRAM w modelach ThinkPad z 14,1" TFT i rozdzielczością 1024x768
  • 8MB SGRAM w modelach ThinkPad z 13,7" TFT i rozdzielczością 1280x1024
  • Akceleracja 3D do Windows 98SE (dla Windows 2000 i XP nie istnieją sterowniki z akceleracją 3D)

Wyświetlacz:

• TFT-Display am Gerät selbst:
  • 14,1" TFT o rozdzielczości 1024x768 pikseli (XGA), maks. głębia kolorów 32 bity lub
  • 13,7" TFT o rozdzielczości 1280x1024 pikseli (SXGA), maks. głębia kolorów 16 bitów

• externer Monitor am VGA-Ausgang angeschlossen:
  • Obraz na ekranie TFT i jednocześnie na wyjściu VGA: do 1024x768 pikseli przy 32-bitowej głębi kolorów w modelach z 14,1" TFT i do 1280x1024 pikseli przy 16-bitowej głębi kolorów w modelach z 13,7" TFT
  • Obraz wyłącznie na wyjściu VGA: do 1600x1200 pikseli przy 16-bitowej głębi kolorów i do 1024x768 pikseli przy 32-bitowej głębi kolorów

Pamięć:

64 - 128MB 144-pinowy SD-RAM SO-DIMM

Dyski twarde: Standardowo zamontowany jest dysk IDE 2,5" o podwójnej wysokości o pojemności:

• 8,1GB.

Chipset:

• Northbridge: Intel i440BX AGPset
• Southbridge: Intel PIIXE4

Dźwięk:

• Cirrus Logic CS4239 ISA
• Cirrus Logic CS4610 PCI

Pozostałe:

• Modem 56K

Wnęka rozszerzeń:

• Ultrabay II mit einem der folgenden Laufwerke ab Werk:
  • Stacja dyskietek 1,44 MB
  • Napęd CD 24x firmy Sanyo (CRD-S372BDB)
  • Napęd 2x DVD / 16X CD firmy Toshiba (SD-C2002) RPC I
  • Napęd 2x DVD / 20X CD firmy Matsushita (SR-8171-L) RPC II

Interfejsy:

• PCMCIA 8+16bit / Cardbus 32bit (2 gniazda typu 2 lub 1 gniazdo typu 3) / gniazdo Zoomed Video
• Interfejs podczerwieni IrDA 1.1 o przepustowości do 4 Mbit/s
• port równoległy
• port szeregowy (9-pin Sub-D)
• Złącze monitora VGA
• wyjście słuchawkowe stereo
• Wejście stereo Line-In
• wejście mikrofonowe mono
• Port dokujący do SelectaBase 770
• Złącze do zewnętrznego podłączenia napędu dyskietek Ultrabay II za pomocą kabla

przy zainstalowanej karcie DVD and Enhanced Video Adapter dodatkowo:

• TV-Out
• Video-In
• Digital Audio Out (AC3)

Zasilacz:

• Wejście 100-240V~, wyjście 16V=, 3,6Ah, 54W

Możliwości bootowania:

• zewnętrzny napęd dyskietek na złączu Floppy
• wewnętrzny napęd dyskietek we wnęce Ultrabay
• urządzenie IDE w kieszeni dysku twardego
• urządzenie IDE we wnęce Ultrabay
• Karta PCMCIA z własnym BIOS-em lub rozszerzeniem BIOS-u w 770x

Wymiary i waga:

• wymiary zewnętrzne (po zamknięciu, bez zasilacza i podłączonych akcesoriów):

         o 31,3 cm breit, 25,5 cm tief, 5,9 cm hoch 

• Masa w stanie gotowym do pracy (zainstalowane: dysk HDD 8,1GB, napęd DVD Toshiba, karta DEVA, akumulator):

         o  ? Gramm 

• Masa pusta (niezainstalowane: HDD, urządzenie Ultrabay, akumulator, dalsze akcesoria):

         o  ? Gramm 

Dostępne akcesoria:

• Ultrabay-Laufwerke
  • Adapter na drugi dysk twardy (musi być zainstalowany w obudowie IBM typowej dla dysków serii 770 lub 760)
  • Element dystansowy umożliwiający użycie dodatkowego akumulatora we wnęce Ultrabay II
  • Napęd ZIP na dyskietki ZIP do 100MB
  • Napęd dyskietek LS120

• DVD and Enhanced Video Aapter (im folgenden DEVA-Karte) mit folgender Ausstattung:
  • Dekoder MPEG-2 do płynnego odtwarzania DVD bez obciążania procesora, działa bezbłędnie także pod Windows 2000 i XP
  • Wejście Video-In do digitalizacji analogowych nagrań wideo (np. VHS); nie należy oczekiwać zbyt wiele pod względem jakości
  • Cyfrowe wyjście audio AC3 do podłączenia do amplitunera 5.1
  • TV-Out do podłączenia telewizora jako monitora

• Replikator portów Selecta-Base 770

• Stacja dokująca Selecta-Dock III (wymaga replikatora portów)

Możliwości rozbudowy sprzętu

Sprzęt ThinkPada 770X odpowiada niemal dokładnie (poza modemem i układem graficznym) modelowi 600E, dzięki czemu można go rozbudowywać równie dobrze. Dzięki nieco lepszemu układowi graficznemu i dekoderowi MPEG2 na karcie DEVA model 770X nadal nadaje się bez zarzutu do zadań takich jak oglądanie DVD czy praca biurowa. Po rozbudowie ThinkPada takie rzeczy jak DVB-T, surfowanie (pomijając większość filmów we Flashu) i Windows XP nie stanowią problemu. Z punktu widzenia kosztów i korzyści jest to jednak raczej zabawa i hobby, ponieważ za znacznie mniejsze pieniądze i wysiłek można kupić używane, nowsze i odpowiednio wydajniejsze ThinkPady. Ponadto 770X ze względu na rozmiar i wagę jest wyraźnie mniej wygodny w transporcie, np. w porównaniu z modelami serii 600 z tego samego okresu. Z drugiej strony właśnie masywna konstrukcja czyni ten model interesującym dla miłośników i nostalgików ThinkPadów.

CPU

Jeśli chce się włożyć jak najmniej wysiłku, można wymienić procesor na Pentium II 366 lub 400 MHz. Pamięć podręczna L2 tych procesorów jest wprawdzie o połowę mniejsza niż w oryginalnym Pentium II 300 MHz, ale pracuje z pełną częstotliwością procesora. Dlatego przyrost wydajności po wymianie na model 366 lub 400 MHz jest wyraźnie większy, niż sugerowałyby same taktowania. Magistrala Frontside Bus pozostaje w tym scenariuszu na 66 MHz. Procesor znajduje się wraz z mostkiem północnym chipsetu na znormalizowanej płytce ze złączem MMC-2. Jest ona wymieniana w całości. Kto wpisze w forum lub na eBayu MMC-2 albo MMC2, znajdzie odpowiednie oferty.

Aby wymienić procesor, najlepiej postępować zgodnie z opisem w Hardware Maintenance Manual dla serii 770 od strony 68.

Zasadniczo możliwy jest także montaż procesorów Pentium III z magistralą Frontside Bus 100 MHz, co daje znacznie większy wzrost wydajności niż pozostanie przy Pentium II. Zobacz rozdział „Mody”.

Dysk twardy

Oryginalnie zamontowane dyski IBM są zdecydowanie największym wąskim gardłem tego modelu. Są nie tylko wolne, ale też ciężkie, a przede wszystkim wyjątkowo głośne. Szczególnie wyraźnie to słychać po zamontowaniu w miarę nowoczesnego, mniejszego dysku IDE 2,5" (np. 40GB). Wtedy ThinkPad jest praktycznie niesłyszalny, dopóki nie włączy się wentylator.

Nowy dysk twardy daje najwięcej spośród wszystkich opcji rozbudowy. Jeśli dodatkowo rozbudowano pamięć RAM do 256MB, Windows XP działa dość płynnie już z oryginalnym Pentium II 300 MHz, a Windows 2000 nie stanowi żadnego problemu.

Aby wymienić dysk, najpierw odkręca się śrubę po lewej stronie pod pokrywą dysku za pomocą monety (są też modele z małą śrubą imbusową), a następnie przesuwa czarną zapadkę w bok. Po zdjęciu pokrywy można wyciągnąć dysk w jego obudowie za niebieską taśmę. Następnie wykręca się sześć śrub krzyżakowych i kładzie blaszaną obudowę z dyskiem na stole etykietą IBM do góry. Podczas zdejmowania pokrywy lekko naciska się od góry na brązowe złącze, aby nie uszkodzić taśmy przez zbyt mocne wygięcie. Teraz można wziąć obudowę w dłoń odwróconą i zdjąć dolną część blaszaną. Wystarczy ostrożnie odłączyć kabel od dysku, podłączyć go do nowego dysku i wszystko złożyć z powrotem.

Maksymalny rozmiar dysku, który ThinkPad 770X bez problemu obsługuje z najnowszym BIOS-em, to około 120GB. Działają także większe dyski (dysk 250GB został pomyślnie przetestowany, istnieje też wersja 320GB, która prawdopodobnie również działa), jednak jako system operacyjny należy wtedy wybrać Windows XP lub Windows 98SE z nieoficjalnym Service Packiem (zobacz rozdział „Oprogramowanie”), ponieważ systemy te potrafią obejść ograniczenie BIOS-u (brak obsługi 48-bitowego LBA). Jeśli chce się używać w Ultrabay II dysku większego niż 120GB, hotswapping jest możliwy tylko pod Windows XP (a według różnych informacji z internetu także pod Windows 2000 z Service Pack 4, czego jednak nie przetestowano jeszcze na forum) i tylko z pewnym trikiem: otwiera się dźwignię Ultrabay II, wkłada dysk i zamyka dźwignię. Następnie otwiera się dźwignię jeszcze raz (nie wyjmując dysku) i ponownie zamyka, tak aby przełącznik Ultrabay II na płycie głównej został uruchomiony po raz drugi. Dopiero wtedy duży dysk pojawia się po krótkim czasie w menedżerze plików systemu. Pod Windows 98/SE hotswapping z dyskami powyżej 120GB nie działa w ogóle. Jeśli dysk jest zamontowany już przy starcie systemu, działa bezbłędnie zarówno pod 98/SE z nieoficjalnym Service Pack 3 Beta 4, jak i pod XP.

Kto chce mieć pewność, może użyć Disk Managera (np. firmy Ontrack), jednak dysk działa wtedy tylko, jeśli z niego uruchomiono system.

Pamięć RAM

Jest to opcja rozbudowy, która po dysku twardym obiecuje drugi co do wielkości przyrost wydajności (przy równie małym nakładzie pracy). Można zamontować do 512 MB pamięci RAM. Pamięć musi być typu SD-RAM SO-DIMM 144 pin. Maksymalny FSB, do którego zaprojektowano moduły, nie ma znaczenia i może wynosić 66 MHz, 100 MHz lub 133 MHz. Ważne jest jednak, aby moduły były specyfikowane dla CAS Latency 2, co zapewnia stabilną pracę, ponieważ w BIOS-ie niestety nie ma opcji ustawienia CAS Latency na 3. Na etykietach RAM zwykle widnieją oznaczenia takie jak PC133-333 lub PC100-222. Liczba po PC*** to maksymalny Frontside Bus w MHz, a trzy kolejne cyfry określają timingi kości przy maksymalnym FSB. Pierwsza cyfra to CAS Latency, o pozostałe dwie w przypadku 770X nie trzeba się martwić. Możliwe, że kości dla CL3 działają stabilnie także przy CL2, ale nie ma na to gwarancji.

W przypadku modułów 256 MB należy zachować ostrożność: w pełni rozpoznawane są wyłącznie moduły, które mają po obu stronach osiem układów (czyli łącznie szesnaście). Dlatego przed zakupem należy koniecznie poprosić o oryginalne zdjęcia pamięci i nie ufać zdjęciom poglądowym, dopóki sprzedawca wyraźnie nie zagwarantuje zgodności z notebookami z chipsetem i440BX (jak np. T20-T22 lub 600X).

Moduły 512 MB w ogóle nie działają.

Ponadto z różnych powodów może się zdarzyć, że moduł RAM nie działa stabilnie lub nie jest rozpoznawany, mimo że według specyfikacji powinien działać. Najbezpieczniej jest więc używać modułów RAM z numerem FRU firmy IBM. Na przykład moduły 256 MB z modeli T20–T22 z FRU # 33L3070 działają zazwyczaj bez problemu również w 770X z pełną pojemnością. Po rozbudowie pamięci RAM zaleca się sprawdzić stabilność programem memtest86+ uruchomionym z dyskietki startowej. Jeśli TP nie uruchamia się z nowo zakupionym modułem lub w memtest pojawiają się błędy, należy (kilkukrotnie) wyjąć moduł i włożyć go ponownie – być może jest to tylko problem ze stykiem, ponieważ sprężynki kontaktowe bywają mocno wyrobione lub lekko utlenione.

Najłatwiej uzyskać 512 MB, montując dwie kompatybilne kości 256 MB w obu gniazdach RAM pod pokrywą pamięci. W tym celu wystarczy zdjąć pokrywę RAM na spodzie urządzenia za pomocą wkrętaka krzyżakowego i włożyć moduł w gniazdo pod kątem około 30° do płyty głównej (zwracając uwagę na wycięcie). Następnie dociska się kość tak głęboko, aby obie plastikowe zatrzaski (z prawej i lewej) zaskoczyły. Ewentualnie zamontowane już kości wyjmuje się, odciągając te zatrzaski (moduł wyskakuje do góry), a następnie wyciągając kość. Można też rozebrać cały ThinkPad aż do ostatniej śruby i wymienić kość 64 MB w trzecim gnieździe RAM, widocznym częściowo w rogu po zdjęciu pokrywy RAM, na kość 128 MB lub 256 MB. W ten sposób można uzyskać 512 MB także przy użyciu tylko jednej (zwykle drogiej) kości 256 MB i dwóch (często znacznie tańszych) kości 128 MB. Jest to jednak zalecane tylko wtedy, gdy i tak zamierza się rozebrać urządzenie, np. w celu wymiany procesora. W przeciwnym razie lepiej zainwestować w drugą kość RAM 256 MB – zaoszczędzona praca zdecydowanie jest tego warta!

Teoretycznie technicznie możliwe byłoby nawet uzyskanie 768 MB RAM przy użyciu trzech kości 256 MB. Testy wykazały, że BIOS rozpoznaje pełne 768 MB (po kliknięciu w „config” na „memory” i odczytaniu rozmiaru RAM obok „Installed:”), jednak aktywowane jest z tego maksymalnie 512 MB. Dotychczas nie jest znany sposób obejścia tego ograniczenia BIOS-u (prawdopodobnie sztucznie wprowadzonego przez IBM). Maksymalna rozbudowa RAM wynosi więc niestety tylko 512 MB.

Karta graficzna

Jest to zdecydowanie największa słabość modelu 770X. Pod Windows 2000 i XP nie działa nawet akceleracja 3D ani overlay (?), a pod Windows 98/SE overlay również nie jest szczególnie niezawodny, np. urządzenie całkowicie się zawiesza w połączeniu z VLC, jeśli w programie włączono „Nakładkę wyjścia wideo”, czyli użycie akceleracji sprzętowej karty graficznej. W Media Player Classic w połączeniu z pakietem kodeków, np. K-Lite, przy określonych ustawieniach (– zostanie uzupełnione, może potrwać dłużej –) overlay wprawdzie działa, ale przynosi jedynie niewielką poprawę jakości obrazu i wydajności (zależy to także silnie od użytego pliku wideo).

Ze względu na ogólnie kiepskie przyspieszanie wideo (wynikające z bardzo starych sterowników, sam układ wcale nie jest taki zły) model 770X nadaje się do odtwarzania dzisiejszych popularnych, większych plików wideo, takich jak np. XVID, tylko w bardzo ograniczonym stopniu; bez rozbudowy do Pentium III, opisanej w rozdziale „Mody", pod tym względem i tak nie działa praktycznie nic poza płytami DVD i czystym MPEG (przy zainstalowanej karcie DEVA), co dla wielu użytkowników może jednak wystarczyć.

Istnieją płyty z 4 MB pamięci graficznej (w modelach z 14,1" TFT, FRU # - zostanie uzupełniony -) oraz z 8 MB pamięci graficznej (w modelach z 13,7" TFT, FRU # - zostanie uzupełniony -), które nie są ze sobą bez problemu wymienne. Jeśli zamontuje się model z 8 MB w ThinkPadzie z 14,1" TFT, kolory przestają być wyświetlane poprawnie (wygląda to trochę jak 16-bitowa głębia kolorów).

W rozdziale „Mody" opisano, jak uczynić te 8-MB płyty kompatybilnymi z 14,1" TFT i w ten sposób rozbudować pamięć graficzną w tych modelach ThinkPad do 8 MB. Jednak nawet to daje tylko niewielką poprawę wydajności overlay i 3D (i to wyłącznie w systemie Windows 98/SE).

Zamontowanie zupełnie innej karty graficznej nie jest możliwe.

Napęd optyczny

Zasadniczo w Thinkpadzie 770X można używać każdego dzisiejszego napędu optycznego ze złączem Slimline IDE. Niestety istnieje tu poważne ograniczenie. Złącze napędu CD wewnątrz obudowy Ultrabay II nie jest standardowe, a złącze w obudowie Ultrabay II napędu DVD Toshiba jest wprawdzie właściwe, ale ma inne położenie niż zwykle, przez co sztywna taśma nie nadaje się do aktualnych napędów. Do prostej przeróbki nadaje się więc tylko napęd DVD firmy Matsushita, którego taśma i obudowa Ultrabay II są kompatybilne ze wszystkimi dzisiejszymi standardowymi napędami IDE Slimline. Sam zamontowałem na przykład z powodzeniem nagrywarkę DVD NEC Optiarc AD-7543A. Jednak w niemal wszystkich napędach trzeba dopasować osłonę napędu (np. położenie przycisku wysuwania i diody LED). Poza tym zaczepy mocujące prawie nigdy nie pasują, więc osłonę trzeba przykleić. Napędem, w którym osłona pasuje bardzo dobrze i wystarczy wywiercić mały otwór w plastiku napędu, jest Panasonic UJDA-750 (czyta DVD i nagrywa CD). Przeróbkę szczegółowo opisał tutaj użytkownik „pkiff” z amerykańskiego forum Thinkpad.

DVD and Enhanced Video Adapter (znany także jako karta DEVA)

Dzięki sprzętowemu dekoderowi MPEG-2 ta karta rozszerzeń umożliwia płynne odtwarzanie płyt DVD i plików MPEG-2, nawet bez rozbudowy dysku twardego, procesora i/lub pamięci RAM. Ponadto dodaje do ThinkPada wyjście TV, wejście wideo i cyfrowe wyjście audio. Aby móc korzystać z tych złączy, potrzebny jest jednak odpowiedni kabel adapterowy (FRU # 85G1897), który w swoim czasie był dołączany do karty. W używanych urządzeniach z eBaya z zainstalowaną kartą DEVA (rozpoznaje się ją po trzech małych okrągłych złączach pod wnęką akumulatora po lewej stronie) nie zawsze jest on w zestawie! Dołączone było też oprogramowanie „DVD Express" firmy Mediamatics do odtwarzania DVD oraz oprogramowanie „Digital Video Producer" firmy Asymetrix do digitalizacji wideo, którego w używanych urządzeniach praktycznie nigdy nie ma.

Prawidłowa kolejność instalacji oprogramowania i sterowników odgrywa w Windows 98/SE decydującą rolę. Najpierw, jeśli jeszcze nie zostało to zrobione, należy zainstalować sterowniki grafiki (Video Features for Windows 98, TP770X/Z) i sterowniki audio (Audio Features for Windows 98, TP770X/Z) (za każdym razem koniecznie z restartem). Następnie należy zainstalować najpierw sterowniki przechwytywania wideo ( - nazwa zostanie dodana -), a potem sterowniki dekodera MPEG-2 (MPEG Features IV for Windows 98/2000). Jeśli masz program „DVD-Express", instaluje się najpierw wersję oryginalną z płyty CD (nie zapomnij o restarcie), a następnie (bez uruchamiania oprogramowania!) aktualizację „DVD-Express" ze strony IBM (znów restart). Jeśli teraz w ustawieniach DVD-Express na karcie „Audio" ==> wyświetla się „włącz cyfrowe wyjście audio" i płyty DVD odtwarzają się bez zarzutu, to wszystko poszło poprawnie.

Jeśli nie ma się tego oprogramowania (zwłaszcza „Digital Video Producer" jest bardzo trudno zdobyć, „DVD-Express" łatwiej), można mimo to korzystać z dekodera MPEG-2 oraz z wyjścia TV i wejścia wideo. Cyfrowe wyjście audio wymaga jednak koniecznie „DVD-Express", przynajmniej w Windows 98/SE. Wejście wideo jest ponadto dość trudne do uruchomienia; z darmowym Vidcap32 od Microsoftu uzyskuje się przynajmniej obraz, jednak jakość i zakres funkcji nie są szczególnie imponujące. Do odtwarzania DVD w Windows 98/SE nadaje się po zainstalowaniu wszystkich sterowników także Media Player Classic (nie ma nic wspólnego z Media Playerem 6.4 od Microsoftu). Alternatywnie można zaktualizować Windows Media Player do wersji 7.4 (Windows 98) lub 9 (Windows 98SE); wtedy również powinno to działać.

W Windows 2000 i XP Windows Media Player po zainstalowaniu sterowników Windows 2000 dla dekodera MPEG-2 (MPEG Features IV for Windows 98/2000) również bez problemu odtwarza DVD z użyciem dekodera MPEG-2 (należy sprawdzić, czy w Windows Media Player w sekcji DVD-Playback przy „Decoder" wybrano „Hardware" - zostanie jeszcze sprawdzone i dokładniej opisane -). Sterownik przechwytywania wideo jest już zintegrowany z Windows. Cyfrowe wyjście audio działa w tych systemach tylko wtedy, gdy dekoder sprzętowy zostanie wyłączony wpisem w rejestrze (- zostanie uzupełniony -), a cyfrowe wyjście audio włączone (płyta DVD musi być wtedy dekodowana programowo przez procesor). W 98/SE z „DVD-Express" działa jedno i drugie jednocześnie.

Równie dobrze (według mojego doświadczenia jest to najlepsze i najbardziej niezawodne rozwiązanie) można do odtwarzania DVD w Windows 2000 i XP wpisać w „Start" ==> „Uruchom" polecenie „dvdplay.exe" (lub utworzyć do niego skrót). W Windows 2000 jest to jeszcze w pełni samodzielny, lekki odtwarzacz DVD, w Windows XP jedynie rodzaj „linku" do Windows Media Playera. Jednak dvdplay.exe z Windows 2000 działa bez problemu także w Windows XP (wystarczy nadpisać plik w WINDOWS\system32\). Poza przejrzystością dvdplay.exe z Windows 2000 ma też tę zaletę, że działa wyłącznie ze sprzętowymi dekoderami MPEG-2, więc korzystając z tego odtwarzacza, można mieć absolutną pewność, że używany jest dekoder sprzętowy (nawet jeśli dodatkowo zainstalowane są dekodery programowe); dodatkowo wskazówkę daje spojrzenie na obciążenie procesora w Menedżerze zadań podczas odtwarzania DVD.

Aby później zamontować kartę DEVA, ThinkPada kładzie się najpierw spodem do góry na stole. Następnie odkręca się dwie śruby na spodzie przy lewej krawędzi, obok wnęki akumulatora, i zdejmuje plastikową osłonę. Potem wsuwa się kartę elementami do góry, możliwie centralnie; być może trzeba chwilę poeksperymentować, aż złącze zaskoczy i będzie można wsunąć kartę do końca. Następnie ponownie wkręca się obie śruby. Nie dziw się: przy pierwszym uruchomieniu po montażu BIOS po normalnym sygnale dźwiękowym zaraz po włączeniu zaczernia ekran, a następnie piszczy ponownie. Potem urządzenie automatycznie się restartuje i dopiero wtedy uruchamia system operacyjny jak zwykle. To samo dzieje się po ponownym wymontowaniu karty DEVA.

Ponadto istnieją dwie wersje karty DEVA: starsza, działająca tylko w ThinkPadach 770, 770E i 770ED (Part # 11J9008), oraz nowsza (Part # 12J0411), działająca we wszystkich ThinkPadach serii 770 (czyli także w 770X i 770Z).

Oprogramowanie

BIOS

• Aktualizacja BIOS-u

Przed jakimikolwiek zmianami w ThinkPadzie należy zaktualizować BIOS do najnowszej wersji. Najnowsza wersja BIOS-u dla 770X to IEET42W. Do aktualizacji BIOS-u potrzebny jest napęd dyskietek plus dyskietka 1,44 MB, zasilacz i zwykle w pełni naładowany akumulator. Jeśli to możliwe, dla uproszczenia podłącza się napęd dyskietek zewnętrznie, ponieważ wtedy jest rozpoznawany we wszystkich systemach jako napęd A. Jeśli nie ma się odpowiedniego kabla, w Windows 2000 i XP trzeba uruchomić plik EXE z wiersza poleceń z dopiskiem „b:" (bez cudzysłowu), aby napęd dyskietek w Ultrabay-II został rozpoznany przez oprogramowanie. Najpierw formatuje się dyskietkę, potem uruchamia plik EXE. Rozpakuje on pliki na dyskietkę. Następnie restartuje się laptopa, uruchamia system z dyskietki w napędzie i postępuje zgodnie z instrukcjami na ekranie. Po aktualizacji dla bezpieczeństwa warto w BIOS-ie w sekcji „config" kliknąć „initialize".

• Nie mam sprawnego akumulatora – jak mimo to zaktualizować BIOS?

Najpierw trzeba zaznaczyć, że ta metoda wiąże się z pewnym ryzykiem. Jeśli podczas aktualizacji BIOS-u zaniknie zasilanie, ThinkPad najprawdopodobniej nie będzie się już uruchamiał.

Potrzebna jest gotowa dyskietka aktualizacyjna z już rozpakowanymi plikami oraz edytor szesnastkowy. Otwiera się plik „updtflsh.exe" z dyskietki w edytorze szesnastkowym, przewija mniej więcej do 7/8 pliku, aż w prawej kolumnie tekstowej znajdzie się „prep2". Tam zamienia się 2 na 1 i zapisuje plik. Po uruchomieniu z tej dyskietki aktualizacja BIOS-u powinna działać także bez akumulatora. Więcej szczegółów można przeczytać w tym poście Dominika Schorppa lub wyszukać w Google hasło „1Byte-Hack".

• Jak wejść do BIOS-u?

Podczas włączania przytrzymaj klawisz F1; w pewnym momencie pojawi się BIOS (lub „Easy Setup"), który w tych ThinkPadach niestety nie oferuje praktycznie żadnych możliwości ustawień.

• Jakie „ukryte" opcje BIOS-u istnieją?

w menu głównym:

• „Ctrl + Page Up" poprzedni schemat kolorów BIOS-u
• „Ctrl + Page Down" następny schemat kolorów BIOS-u
• „Ctrl + Home" wczytuje standardowy schemat kolorów BIOS-u

w podmenu „config"

• „Ctrl + d" otwiera edytor CMOS („System Configuration Edit Utility", potrzebny nam głównie do modyfikacji opisanych w rozdziale „Mody")
• „Ctrl + n" otwiera pole, w którym można zmienić numer seryjny płyty głównej (zwykle niepotrzebne)
• „Ctrl + u" automatyczna konfiguracja magistrali PCI (nie wiadomo, co dokładnie jest ustawiane)

Po naciśnięciu Ctrl + d w podmenu „config" można klawiszem F1 wyświetlić także pomoc; na stronie 7 wszystkie te skróty klawiszowe są jeszcze raz wymienione.

w podmenu „test"

• „Ctrl + a" rozszerzony tryb testowy (ogólnie bardzo polecany, ponieważ podczas testów otrzymuje się dokładne komunikaty o stanie i opcje)

nur, nachdem man strg + a im Untermenü "test" gedrückt hat:

• „Ctrl + f" wyświetla listę podłączonych części wraz z odpowiednimi numerami FRU# (pojawia się też od razu po naciśnięciu Ctrl + a)
• „Ctrl + t" enable/disable printing of messages (wydaje się nic nie robić)
• „Ctrl + k" uruchamia test klawiatury (pojawia się też po naciśnięciu Ctrl + a)
• „Ctrl + e" wyświetla listę błędów, które wystąpiły (Error log)
• „Ctrl + v" wyświetla wynik „looptest" lub „test all"

System operacyjny

Jako system operacyjny dla 770X w stanie fabrycznym nadaje się Windows 98 Second Edition. Przy jego użyciu zaleca się instalację nieoficjalnego Service Packa 3.0 Beta 4 dla Windows 98SE stąd: tutaj, Internet Explorera 6 wraz z Service Pakiem 1, sterownika „NUSB v3.3” stąd oraz aktualizację Windows Media Playera do wersji 9. Dzięki temu otrzymuje się bardzo funkcjonalny Windows 98SE, w którym można nawet, jak w Windows 2000 i XP, używać pamięci USB i aparatów bez instalacji dodatkowych sterowników.

Najpóźniej po wymianie dysku twardego i zainstalowaniu 256 MB pamięci RAM można bez problemów używać systemu Windows 2000 z Service Pack 4 lub Windows XP z Service Pack 3. Ze względu na mniejszy nakład pracy przy instalacji sterowników oraz nowszą „podstawę” systemu jest to wyraźnie zalecane. Systemy te działają szczególnie dobrze, gdy wcześniej usunie się zbędne komponenty Windows za pomocą narzędzia „nlite”, a po instalacji wyłączy się wszystkie niekonieczne usługi i aplikacje uruchamiane automatycznie.

Sterowanie wentylatorem

Sterowanie wentylatorem jest w Windows 2000 i XP zasadniczo możliwe, ale tylko ręcznie za pomocą programu PFControl autorstwa „Profiler” lub automatycznie dzięki podwójnemu rozwiązaniu programowemu: W tle uruchamia się instancję Notebook Hardware Control, skonfigurowaną tak, aby stale odczytywała temperaturę procesora. Następnie instaluje się specjalnie dostosowaną do Thinkpada 770X wersję narzędzia TPFanControl autorstwa „troubadix” (jeszcze raz wielkie dzięki) – ewentualnie dodać wersję wraz z plikiem ini lub link, jeśli troubadix pozwoli.

Przydatne akcesoria

-wkrótce-

Modyfikacje

Montaż Pentium III

Istnieją również płytki z procesorami Pentium III do gniazda MMC-2 stosowanego w Thinkpadzie 770X. Przy modernizacji do procesora Pentium III trzeba jednak wziąć pod uwagę kilka rzeczy:

• Pamięć podręczna L2 procesora nie może zostać aktywowana przez BIOS, ponieważ ten w zasadzie nie obsługuje procesorów Pentium III. Istnieje jednak oprogramowanie umożliwiające aktywację pamięci L2 podczas pracy systemu operacyjnego lub, co jest jeszcze bardziej eleganckie, za pomocą bootloadera (zob. koniec tego rozdziału).
• Magistrala Frontside Bus zwiększa się z 66 do 100 MHz. Daje to wyraźny wzrost wydajności, ale oznacza też, że potrzebna jest pamięć RAM przeznaczona dla FSB 100 MHz. Stare kości RAM nie zawsze mogą być nadal używane.
• Szybsze modele (od Pentium III 600 MHz MMC-2) mają wdrożoną technologię oszczędzania energii o nazwie Speedstep. Procesor ma dwa mnożniki i dwa napięcia. Wysoki mnożnik i wysokie napięcie muszą zostać najpierw aktywowane przez BIOS, w przeciwnym razie procesor pracuje tylko z niskim napięciem i niższym mnożnikiem. Ponieważ BIOS 770X nie obsługuje tej funkcji oszczędzania energii, modele Speedstep bez dalszych modyfikacji procesora (Speedstep-Mod) pracują tylko z niższym mnożnikiem i niższym napięciem. Istnieje jednak możliwość stałej aktywacji wysokiego napięcia i wysokiego mnożnika albo (przy znacznie większym nakładzie pracy) sterowania napięciem i mnożnikiem procesora w zależności od podłączenia zasilacza, co daje funkcję podobną do tej w notebookach, w których BIOS obsługuje Speedstep.
• Istnieje możliwość zmiany napięć obu trybów niezależnie od siebie (Volt-Mod), aby obniżyć napięcia i oszczędzać energię albo aby podkręcić procesor.

Obie modyfikacje płytki MMC-2 opisano w artykule Modyfikacja procesorów MMC-2.

W 770X zaleca się stosowanie maksymalnie Pentium III 650 MHz z Speedstep-Mod @ 650 MHz i 1,6 V Vcore albo szybszych modeli bez Speedstep-Mod (np. model 850 MHz @ 700 MHz i 1,35 V Vcore), ponieważ w przeciwnym razie chłodzenie może być zbyt słabe. Pentium III 850 MHz @ 700 MHz może być bardziej energooszczędny niż Pentium III 650 MHz @ 650 MHz. Pod względem stosunku ceny do wydajności lepsze są jednak mniejsze (a więc także wyraźnie tańsze) modele, ponieważ zysk wydajności dzięki technologii Pentium III w ogóle (FSB 100 MHz, zestaw instrukcji SSE, pamięć L2 z pełną częstotliwością procesora) jest większy niż to, co dałoby się jeszcze uzyskać wyższymi taktowaniami w porównaniu z najmniejszym Pentium III 450 MHz.

Oprogramowanie do aktywacji pamięci Level2 procesora (oraz wyższego mnożnika CPU, jeśli zastosowano Speedstep-Mod):

Za pomocą narzędzia „enable_p6” można aktywować pamięć podręczną Level 2 procesora Pentium III oraz, jeśli wykonano mod Speedstep, także wyższe taktowanie procesora. Do autostartu można je uruchamiać jako usługę w tle albo umieścić skrót do "test.bat". Ponieważ po trybie gotowości lub hibernacji procesor pracuje znów bez pamięci L2 i z niższym taktowaniem, warto dodatkowo utworzyć skrót na pulpicie.

Można też użyć zmodyfikowanej wersji bootloadera GRUB. Szczegóły znajdziesz tutaj.

Podkręcanie procesora o 8%

Generator taktowania w Thinkpadzie 770X oprócz FSB 66 MHz i 100 MHz może generować także FSB 71 MHz i 108 MHz. W tym celu wystarczy przylutować do generatora taktowania niewielkie połączenie kablowe, jak widać na obrazku poniżej. Wszystkie procesory Pentium II i Pentium III powinny bez problemu znieść to niewielkie podkręcenie. W przypadku pamięci może to wyglądać inaczej. Najlepiej po modyfikacji sprawdzić stabilność za pomocą Memtest86+.

Wykorzystanie drugiego portu USB 1.1 z mostka południowego

Southbridge może udostępnić dwa porty USB, jednak tylko jeden z nich jest wyprowadzony na obudowie Thinkpada. Jeśli podłączy się Thinkpada do Selecta-Base 770 i użyje portu Selecta-Base, obsługiwany jest drugi port USB Southbridge. Po wykonaniu tej modyfikacji można używać zawsze tylko albo portu (lub urządzenia USB) dodanego podczas modyfikacji, albo portu na Selecta-Base 770, ponieważ w przeciwnym razie do jednego złącza podłączone są dwa urządzenia, czego lepiej nie próbować.

Do modyfikacji urządzenie trzeba całkowicie rozebrać (przy okazji to dobra okazja, by wymienić kość PC66-RAM 64 MB w trzecim slocie na 128 MB PC100 lub PC133). Następnie kładzie się płytę główną spodem do góry na stole i przylutowuje wtyk USB lub np. pamięć USB Bluetooth, jak opisano na poniższym obrazku (w obie linie danych należy wlutować dwa rezystory 27 Ω): zob. zdjęcie „USB-Mod”

Koniecznie należy zwrócić uwagę, aby żadne odsłonięte punkty lutownicze ani pozbawione izolacji kable nie mogły powodować zwarć. Najlepiej wszystko zamocować odrobiną kleju na gorąco. Jeśli zdecydujesz się wbudować drugie gniazdo USB w obudowę, najlepsze miejsce to tył, po lewej stronie obok portu podczerwieni (zob. zdjęcie „Thinkpad 770X z USB-Mod”).

USB-Mod

Thinkpad 770X mit USB-Mod

Rozbudowa pamięci graficznej modeli z ekranem TFT 14,1" do 8 MB

Zdobywa się płytę z Thinkpada 770X lub 770Z z 8 MB pamięci RAM grafiki i przelutowuje elementy, jak pokazano na obu obrazkach. Następnie zmodyfikowaną płytę można bez komplikacji stosować w modelach z 14,1" TFT przy głębi kolorów 32 bit. Jeśli chce się ją znów używać w urządzeniu z 13,7" TFT, modyfikację trzeba cofnąć.

Grafik-RAM: Modifikation an der Platinenoberseite

Grafik-RAM: Modifikation an der Platinenunterseite

Wykorzystanie FSB 133 MHz

Ta modyfikacja jest zdecydowanie najtrudniejsza ze wszystkich. Jej zastosowanie pozostaje zarezerwowane dla doświadczonych majsterkowiczów, którzy wiedzą, co robią. Z tego powodu modyfikacja jest tu omówiona tylko pobieżnie. Bez bardzo cienkiej lutownicy i odpowiednich narzędzi lepiej jej nie próbować. Ponadto wadą jest to, że potem nie działają Overlay i 3D (w Windows XP i tak nie stanowi to problemu, ale w Windows 98/SE jest to niewielkie ograniczenie). Zysk wydajności dzięki wyższemu FSB jest jednak niczego sobie. Odtwarzanie DVD i MPEG-2 przez dekoder sprzętowy nadal działa po modyfikacji bez zarzutu! Wariant z przełącznikiem źródła taktowania AGP nie był dotąd testowany. Być może umożliwiłby to przełączanie źródła tak, aby działały albo Overlay i 3D (@ 100 MHz FSB), albo 133 MHz FSB (bez Overlay / 3D).

Ponieważ Pentium III jest ograniczony przepustowością, np. model Speedstep 650 MHz z napięciem Vcore 1,6 V, ale z małym mnożnikiem (zob. artykuł Modyfikacja procesorów MMC-2), czyli 5 x 133 MHz = 666 MHz, będzie wyraźnie szybszy w odczuciu niż przy 100 MHz x 6,5 = 650 MHz. Co więcej, to podkręcenie jest praktycznie bezpieczne, ponieważ procesor jest faktycznie podkręcany tylko o 16 MHz. Oczywiście można próbować podkręcać jeszcze bardziej. Teoretycznie z najszybszym procesorem MMC-2 osiągalne byłoby 1133 MHz. W praktyce granica steppingu C0 rdzenia Pentium III Coppermine wynosi około 1000 MHz, więc 933 MHz przy 7 x 133 MHz z modelem 850 MHz jest chyba najbardziej realistyczne, jednak tylko przy ulepszonym chłodzeniu. Można np. wymienić podkładkę termoprzewodzącą na miedzianą płytkę odpowiedniej grubości wraz z pastą termoprzewodzącą i nałożyć pastę termoprzewodzącą także między obie metalowe części chłodnicy. Czy wydajność chłodzenia będzie wtedy wystarczająca, musi każdy ocenić sam; procesor i tak nadal pracuje wtedy przy górnej granicy temperatury.

Istnieje generator taktowania zgodny pinami z tym w Thinkpadzie 770X, który dodatkowo potrafi wytwarzać następujące kombinacje taktowania FSB/PCI:

FS2	FS1	FS0	FSB [MHz]	Taktowanie PCI [MHz]
0	0	0	133	33,25
0	0	1	83,3	41,65 (za wysokie)
0	1	0	75	37,5
0	1	1	66,6	33,3
1	0	0	124	41,33 (za wysokie)
1	0	1	133	44,3 (za wysokie)
1	1	0	112	37,3
1	1	1	100	33,3

Oznaczenie to ICS9248BF-55. Układ można znaleźć np. na desktopowej płycie głównej Gigabyte GA-BX2000.

Jeśli wylutuje się starą PLL z płyty głównej za pomocą opalarki (rezystory dookoła należy wcześniej okleić taśmą malarską) i wlutuje w jej miejsce tę zgodną pinami PLL, to połączenie wszystkich trzech pinów FSx z masą (GND) ustawia 133 MHz FSB przy 33 MHz PCI. Równie dobrze można ustawić inne taktowania odpowiednimi kombinacjami, przy których taktowanie PCI nie leży zbyt daleko poza specyfikacją 33 MHz. W zależności od tego, które piny połączy się z masą (GND) lub przez rezystor 10 kΩ z +3,3 V, oznacza to logiczne 0 (LOW) lub 1 (HIGH). W rozwiązaniu z przełącznikami należy przeciąć ścieżki pinów FSx i połączyć piny przez rezystory 10 kΩ oraz przełącznik albo z +3,3 V, albo z GND, zależnie od żądanej częstotliwości. W ten sposób można zmiennie ustawiać taktowanie FSB.

Należy przy tym pamiętać, że Northbridge ma tylko dzielniki AGP 1:1 i 2:3 (stosunek AGP do FSB). Zatem taktowanie AGP generowane z FSB 133 MHz wynosi 89 MHz. Przy tak wysokim taktowaniu można co najwyżej uruchomić Windows w trybie awaryjnym z błędami obrazu, ponieważ układ graficzny nie radzi sobie z tak wysokim taktowaniem AGP. Istnieje jednak możliwość doprowadzenia taktowania AGP z drugiego generatora taktowania, wyciętego ze starej desktopowej płyty głównej Pentium II. Jest to podobna zasada jak tzw. „Turbo-PLL”, stosowany dawniej przez overclockerów sprzętu desktopowego, gdy płyty główne nie oferowały jeszcze żadnych lub tylko nielicznych opcji podkręcania. Wycina się generator taktowania wraz z otaczającymi rezystorami z desktopowej płyty Pentium II i ustawia piny FSx dodatkowej PLL za pomocą rezystorów 10 kΩ do GND lub +3,3 V na 66 MHz. Następnie łączy się ścieżkę +2,5 V dodatkowej PLL ze ścieżką +3,3 V, a tę z kolei ze ścieżką +3,3 V przy generatorze taktowania w Thinkpadzie. Teraz łączy się jedno z wyjść FSB dodatkowej PLL z rezystorami w obu liniach sygnału taktowania AGP na płycie głównej Thinkpada 770X i przecina starą ścieżkę po lewej stronie na dolnym końcu obok lewego rezystora SMD 10 Ω. Całość po wbudowaniu wygląda jak na obrazkach poniżej.

Ponadto potrzebna jest pamięć RAM zgodna ze specyfikacją 133 MHz FSB i jednocześnie CAS Latency 2. Bardzo trudno ją znaleźć. W przypadku kości 256 MB z 16 układami istnieją, o ile mi wiadomo, tylko dwa produkty – zostaną jeszcze podane!

Wskazówka: Ta modyfikacja działa także w Thinkpadzie 600E, ponieważ ten model używa tego samego generatora taktowania co Thinkpad 770X i Thinkpad 770Z. Możliwe, że układ graficzny w Thinkpadzie 600E zniesie nawet taktowanie AGP 89 MHz. W takim przypadku dodatkowa PLL dla AGP byłaby zbędna, a nakład pracy znacznie mniejszy.

Thinkpad 600X używa innego generatora taktowania, dlatego dla tego popularnego modelu metodę trzeba nieco zmodyfikować, aby uzyskać 133 MHz FSB. Ogólnie jest to jednak w każdym przypadku możliwe.

ICS-Taktgenerator fertig eingelötet

seperater Taktgenerator für AGP über dem ICS-Taktgenerator