SSD dla początkujących
Z ThinkPad-Wiki
Spis treści |
Dlaczego dysk SSD?
Dyski SSD mają ekstremalnie krótkie czasy dostępu, dzięki czemu wyraźnie skracają czas uruchamiania systemu i umożliwiają natychmiastowe startowanie programów. Są bezgłośne i zwykle zużywają mniej energii niż dyski HDD. Dlaczego więc w ogóle nadal istnieją dyski HDD? Ponieważ SSD są w przeliczeniu na € za GB około 10 razy droższe.
Jakie dyski SSD są polecane?
Sporo materiału na ten temat znajduje się już w thinkpad-wiki oraz na hardwareluxx.de. Wartości benchmarków wymienione pod linkiem do ThinkPad-Wiki mogą posłużyć do z grubsza orientacyjnej kontroli własnej instalacji SSD. W sekcji o benchmarkach znajduje się także link z ocenami kilku aktualnych dysków SSD.
Dlatego tutaj omówione zostaną głównie różne zasadnicze możliwości:
Seria X (od X60 do X201 wraz z tabletami)
W ThinkPadach serii X można używać dysków SSD 2,5" ze standardowym złączem SATA; mają one jednak tylko jedno złącze SATA (ponieważ nie ma Ultrabay)! Jeśli nie chce się korzystać z zewnętrznego dysku twardego USB, cała potrzebna pojemność musi być zapewniona przez dysk SSD.
Serie R, T i W (od T60)
Jeśli posiadasz model W, R lub T począwszy od R/T60, możesz za pomocą adaptera zamontować dysk HDD 2,5" w Ultrabay, a zamiast niego wbudować dysk SSD SATA 2,5". Mając system operacyjny i programy na małym, niedrogim dysku SSD 2,5" z interfejsem SATA, a dane na HDD, zyskuje się prawie wszystkie zalety SSD oraz tani magazyn danych na HDD – „prawie”, ponieważ drugi nośnik dodatkowo zużywa energię, a HDD nadal generuje szum tła.
X300/X301 i T400s/T410s
Ponadto również w tych modelach ThinkPad można umieścić dysk SSD 2,5" w Ultrabay, który może służyć także jako dysk startowy.
Aktualne serie (np. X220, T420s)
Nowsze modele ThinkPad (np. X220 lub T420s) mają rozszerzone gniazdo MiniPCI Express, w którym można umieścić dysk miniSATA SSD (mSATA). Dzięki temu również w modelu serii X możliwy jest podział na systemowy SSD i magazyn danych HDD.
Jakiego systemu operacyjnego używać?
Nowa instalacja
Windows 7 i Vista
Najłatwiej skonfigurować nowy dysk SSD, instalując od zera Windows 7 lub Vista. Wtedy wszystko jest już właściwie poprawnie ustawione.
Windows XP
Windows XP również można uruchamiać na dysku SSD. Aby zapewnić prawidłowe wyrównanie (alignment), przed instalacją tworzy się potrzebne partycje na SSD za pomocą narzędzia GParted (zob. Sprawdzanie i dostosowywanie alignmentu). Następnie po prostu instaluje się XP na wcześniej utworzonych partycjach.
Ewentualnie można dostosować prawidłowe wyrównanie także po instalacji za pomocą GParted.
Linux
Standardowa instalacja Ubuntu od wersji 10.10 samodzielnie ustawia prawidłowe wyrównanie (alignment). W Ubuntu 10.04 konieczne jest albo wcześniejsze partycjonowanie, jak opisano dla Windows, albo późniejsze dostosowanie.
Użytkownicy Ubuntu znajdą w wiki Ubuntuusers wszystkie potrzebne informacje o użyciu SSD. Zawarte tam instrukcje w dużej części dotyczą też innych dystrybucji.
Klonowanie istniejącej instalacji z HDD
Jeśli masz już system zainstalowany na HDD, możesz go sklonować na SSD za pomocą popularnych narzędzi (np. Acronis). Jak postępować w przypadku XP, opisano w artykule Klonowanie systemu XP na SSD.
Po sklonowaniu należy w każdym przypadku sprawdzić, czy wyrównanie jest prawidłowe, i w razie potrzeby je dostosować.
Sprawdzanie i dostosowywanie alignmentu
Windows
W systemie Windows sprawdzenie najłatwiej wykonać za pomocą AS SSD Benchmark. Jeśli w lewym górnym rogu pojawi się zielone OK, wszystko się udało.
Jeśli pojawi się czerwone BAD, można skorygować alignment za pomocą GParted według tej szczegółowej instrukcji. Ważne, aby sektory początkowe wszystkich partycji (z wyjątkiem partycji rozszerzonej) były podzielne przez 2048 bez reszty.
Można do tego użyć GParted Live CD lub systemu Ubuntu Live na płycie CD lub pamięci USB (od wersji 10.10).
Linux
W systemie Linux wyrównanie sprawdza się albo w terminalu poleceniem
sudo fdisk -luc
Sektory początkowe wszystkich partycji muszą być podzielne bez reszty przez 2048; wyjątkiem jest partycja rozszerzona („Extended”).
Ewentualnie można sprawdzić i dostosować sektory startowe narzędziem GParted według instrukcji opisanej już dla Windows. GParted jest dostępny dla Ubuntu i innych dystrybucji w odpowiednich repozytoriach (pakiet gparted).
Jak ważne są benchmarki?
ważne i nieważne
Ważny jest wspomniany wyżej AS SSD Benchmark do sprawdzenia wyrównania. Potem można właściwie przestać wykonywać benchmarki, ponieważ powodują one tylko niepotrzebne operacje zapisu.
Że nie ma związku między dobrymi wynikami benchmarków a dobrą wydajnością, można przeczytać tutaj. Porównano Crucial M4 128 GB, Extrememory XLR8 Express 120 GB, Samsung 470 128 GB i Kingston HyperX 120 GB.
W związku z modelami T/R/X serii 60/61 często pojawia się pytanie, które można uznać za mało istotny aspekt benchmarków: czy w moim X/R/T6* opłaca się SSD ze SATA II? Wspomniane modele obsługują bowiem tylko standard SATA I. Przez to sekwencyjna szybkość transferu jest ograniczona do poniżej 150 MB/s. Mimo to zachowuje się główną zaletę SSD, czyli krótkie czasy dostępu i odczuwalny, praktyczny wzrost wydajności. Kto chce coś zrobić dla benchmarku, może w modelach *61 odblokować SATA II modyfikacją BIOS-u na własne ryzyko.
Dbanie o SSD
W przeciwieństwie do dysków twardych SSD nie mają mechanicznych elementów, które mogłyby się zużywać, a mimo to z czasem się starzeją. Kasowanie komórki pamięci prowadzi do jej zużycia. W zależności od rodzaju pamięci komórka wytrzymuje od 3000 (MLC 25nm) do 100 000 (SLC) operacji zapisu. Dlatego należy unikać zbędnych zapisów na SSD. Nowoczesne systemy operacyjne rozpoznają użycie SSD i wyłączają np. defragmentację dysku. Aby kontroler mógł równomiernie rozłożyć zużycie na komórki, nie należy zapełniać SSD do pełna. Wydaje się przy tym bez znaczenia, czy część SSD pozostawi się niepartycjonowaną, czy po prostu nieużywaną. Przyczynia się to także do tego, że wydajność zapisu pozostaje równomiernie wysoka.
Na jednym z amerykańskich forów znajduje się test długotrwałej eksploatacji dysków SSD, zob. tutaj.
Linki
- AS SSD Benchmark na Hardwareluxx.de
- Poradnik zakupu SSD na Hardwareluxx.de
- Praktyczny test SSD: stoper kontra benchmark na Hardwareluxx.de
- Instrukcja dostosowywania alignmentu na Supportnet.de
- Informacje o użyciu SSD na Wiki.Ubuntuusers
- Test długotrwałej eksploatacji SSD na xtremesystems.org
- Intel SSD Toolbox 3.0
